गाँउमा जंगली शहरमा उच्च रक्तचाप

प्रकाशित मिति :2016-12-26 14:57:05

 [हेमन्त क्षितिज]

काठमाण्डुबाट आमा धेरैदिनमा फर्कनुभयो । साना केटाकेटीहरु त्यसै न्यास्रिसकेका थिए । आमा आउने दिन पर्खिएर म पनि थाक्दैथिएँ । आमा टुप्लुक्क देखापर्नु भयो –आँगनमा । साँझ पर्नै लागेको थियो ।

आमाको साथमा एउटा नयाँ ब्याग पनि थियो । साना मसिनाहरु आमासँग झुम्मिएर लाडिए, मैले आमाको ब्याग समाएँ । ब्यागभित्र सानो सीसाको डब्बा थियो – ‘आमा यो के हो ?’ आमा भन्दै हुनुहुन्थ्यो- ‘गार्डेनल –मलाई डाक्टरले दिएको । शिशिरको कोठामै जंगलीले भेट्टायो। म त बेहोस भएँछु – होसमा आउँदा अस्पतालको ओछ्यानमा थिएँ । शिशिरले डाक्टरकोमा पुर्‍याएछ । मलाई उच्च रक्तचाप भएको भन्दै डाक्टरले दिएको दवाई हो यो’।

हामी सानै थियौँ । आमा भन्ने गर्नुहुन्थ्यो – दश वर्ष भयो यसरी बिरामले छुने गरेको । दुइ तीन दिनसम्म बेहोसीपनामा रहनुहुन्थ्यो । हाम्रो गाउँ अलि दुर्गम थियो – शान्तिनगर । धामी, बोक्सी, पिशाच, देवाको बढी नै प्रकोप थियो त्यहाँ । आमाको बाक्लै मुर्छा हामी धामीलाई सुनाउँथ्यौँ । धामीबा ले  जंगली, बुढीबजुनी लागेको छ भन्नुहुन्थ्यो -जोखाना हेर्दा छट्टै देख्नुहुन्थ्यो । बोक्सीको घर र लुगाको रंग पनि बताउने । त्यति मात्र कहाँ हो र ? बिरामीको मुखबाट बोक्सीको आवाज पनि निकाल्ने ।

बिरामीले बोक्सी बकेन भने बिरामीलाई सिस्नोपानी लाउने चलन थियो । हाम्रो त मन नै जिरिंग हुन्थ्यो । कत्रो विश्वास ? बुवाहरु पनि उस्तै पत्याउनुहुन्थ्यो । आमा त दुइ तीन दिनसम्न वेहोश- इन्तु न चिन्तु । अब घरमा ठुलै धामी राख्नुपर्ने भएको सम्झिन्छु । बा कै हैरानी – धेरैथोक जुटाउनुपर्ने । आमा ढलेपछि भाइबैनीहरु र मेरो तोज हैरानी । आमा बौरिने नामै लिनुहुन्न । धामीबा ले अह्राएका छन् बा लाई – कोइला बनाउन, दुम्सीको काँडो खोज्न, मसानघाटको अँगार ल्याउन । हामी केटाकेटीहरु लोलाएको अनुहारले धामी पर्खन्छौँ । अलि अबेर गरेर साँझ कालो भएपछि धामीबा आउनुहुन्छ ।

साविक लुगा खोलेर भोटो, जामा, पगरी, जातजातका लामा र छोटा माला लगाउनुहुन्छ । हामी चाख मानेर चनाखो हुन्छौँ । पगरीमा मुजुर र कुखुराको एकमुठो प्वाँख सिउरिनुहुन्छ । धामीबालाई म महाराजा जस्तै देख्छु । आमा निको हुने आशमा सिकुवाको डिलमा फुलेका फूल छामछुम पारेर टिप्छु र काँसको थालमा चामल सँगै चढाउँछु । बा घुँडा जोतेर कोइला निकाल्नुहुन्छ र आँगनको माझमा बनाएको चारपाटे खाल्डामा खन्याउनुहुन्छ । कोइलाको रापमा मसिना नानी रमाउँछन् । अब धामीबा लाई कलश पनि चाहिन्छ ।

कलश बनाउन मलाई आउँथ्यो ।  धामीबा ‘ए….. बुढी बजु महारानी चारैदिशा डुलीहिँड्ने, डुलीखाने….’ भन्दै मीठोस्वरमा गाउनुहुन्थ्यो । बेला बेला अक्षता आमातिर फ्याँक्दै बेला बेला धामीबाले कसलाई सम्वोधन गर्नुहुन्थ्यो होला ? ‘तिमी महारानी’ पनि भन्नुहुन्थ्यो । मेरो ध्यान आमा हलचल गर्नुहोला कि नहोला कि मा केन्द्रित हुन्थ्यो ।सानाहरु धामीले फ्याँकेको अक्षताले आँफुलाई छुन्छ कि भनेर डराउँथे । अघि नै धामीबा ले भन्नुभएको थियो – ‘अक्षताले छोयो भने जंगली आँफुमा आउँछ रे’।

विचित्र लाग्थ्यो आमालाई निको पार्ने दिन । बाक्लै थुपारेका झरिला कोइलामा धामीबा खाली खुट्टाले उफ्रिनुहुन्थ्यो । हाँकुर… हाँकुर ..आवाज निकालेर । मेरो पनि सातो जान्थ्यो । मसिनाहरु डराएर मेरै छेउमा झुरुप्प बटुलिन्थे । जात्रा हेरेजस्तै गाउँ नै भेला हुन्थ्यो । तर आमालाई बीसको उन्नाइस हुँदैनथ्यो । आमा बल्ल बल्ल चार पाँचदिनमा विस्तारै तङ्ग्रिनु हुन्थ्यो । तब धामीबा टुप्लुक्क आएर जंगली लाग्दा खान नहुने कुराहरु सम्झाउनुहुन्थ्यो । करेला, अदुवा, मासु इत्यादि ।

खसी बाख्रा पाल्न नहुने, खसीले फेरेको सास आफ्नो सासमा मिसियो भने जंगली कहिल्यै निको नहुने कुरा धामीबा ले नै आमालाई भन्नुभएको थियो । अनि त आमाले टाट्नाभरीका खसी-बाख्रा बेचिदिनु भएको थियो । मेरो टाटेखसी पनि त्यसै हुलमा मिसिँदा म धेरैबेर रोएकी थिएँ । तर आजभोली मेरो गाउँमा त्यस्तो अन्धविश्वास छैन । गाउँका सबै भाइबैनीहरु पढेर बुझ्ने भएका छन् ।

स्वास्थ्यसम्बन्धी चेतनाको स्तर राम्रो छ । स्वास्थ्य चौकी खुलेको छ, जहाँ प्रेसर र सुगरको जाँच हुन्छ । जनचेतना जगरुक भइसकेको छ । रिँगटा लाग्नु, मुर्छा पर्नु उच्च रक्तचापको कारणले हुनसक्छ । जंगली होइन भनेर भन्न सक्ने हुनुभएको छ बुवा र धामीबा हरु । शान्तिनगर गाविसमा निर्माण भएको यो स्वास्थ्य चौकी अन्धविश्वास हटाउन कोशेढुंगा सावित भएको छ ।

जसले गर्दा गाउँमा कुमालेको पिशाच, जंगली, देवा र शिकारीजस्ता रोगहरुको पहिचान परिवर्तन भएको छ । अप्ठ्यारो व्यवहार, साँघुरो सामाजिक संरचना, धेरैवटा बालबच्चाहरुको चटारोको तनावबाट उब्जिने यस्ता रोगहरु अहिले गाउँभरी हाइ ब्लडप्रेसरको नाउँले चिनिएको छ । अधिकांश बुवा आमाहरु आफ्नो रक्तचाप नापेर बढे घटेमा सचेत हुन थाल्नुभएको छ । नियमित औषधीको सेवनले आमासँग भएको कथित जंगली रोग पनि हराएर गएको छ ।

 

 

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

entertainment

viagra ohne rezept aus deutschland viagra soft bnf amoxicillin amoxicillin and alcohol ampicillin vs amoxicillin

स्व. सकुन संग्रौलाप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जलि

viagra pillen kruidvat viagra tablets how does amoxicillin work alcohol and amoxicillin viagra online amoxicillin

Read more
ताजा अपडेट