बालबालिकाको मुहारमा बालदिवसको झल्को आओस्

प्रकाशित मिति :2017-09-13 22:47:15

(नरेन्द्र ढकाल )

भन्ने गरिन्छ आजका बालबालिका भोलीका कर्णधार हुन् तर यो भनाई उखान र टुक्का जस्तै मात्र बन्न पुगेको छ । वातावरण, सक्षमता, अनुभव र उनीहरूले पाएका अवसर, सामाजिकीकरणका आधारमा बालबालिकाको परिभाषामा विविधता हुन्छ तर १८ वर्षभन्दा कम उमेरका सबै बालक वा बालिका हुन् भनेर स्पष्टसंग उल्लेख गरिएको छ ।

नेपालमा करिब ४८ प्रतिशत बालबालिका–१८ वर्षमुनिका करिब एक करोड बढी रहेका छन् । ५४ प्रतिशत बालिकाको १५ वर्ष नपुग्दै र ५१ प्रतिशतको १८ वर्ष नपुग्दै बिहे हुनेको विभिन्न तथ्याङ्कहरुले देखाएका छन् । पाँच हजार भन्दा धेरै बालबालिका सडकमा जीवनयापन गरिरहेका छन् । यस्तै हरेक सय बालबालिकामध्ये ३३ जना बालबालिका शारीरिक हिंसा सहन बाध्य छन् । यसरी हेर्दा आज भदौ २९ गते राष्टिय बाल दिवस बालमैत्री शासनःबालअधिकारको सम्मान भन्ने मुल नाराका साथ नेपालमा विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गरेर यो दिवस मनाइदैं छ ।

बाल बचाउ, बाल संरक्षण, बाल विकास र अर्थपूर्ण बाल सहभागिताजस्ता बालअधिकारका सवाललाई स्थानीय निकायको नीति, संरचना, प्रणाली र कार्य प्रक्रिया र व्यवहारमा संस्थागत गर्ने शासकीय पद्धतिलाई बालमैत्री स्थानीय शासनका रूपमा व्याख्या गरिएको छ । बालमैत्री स्थानीय शासनका उद्देश्यहरूमा बालबालिका सुरक्षित भई बाँच्न पाउने हक, बालबालिकाको संरक्षण सम्बन्धी हक, बालबालिकाको विकाससम्बन्धी हक, बालबालिकाका लागि आधारभूत सेवा प्रवाह र योजना तर्जुमासम्बन्धी निर्णय प्रक्रियामा अर्थपूर्ण सहभागिता तथा उनीहरूको आवाजको सुनुवाइ रहेको छ । यस पटकको नाराले पनि यो विषयलाई समेट्न खोजेको छ । तर नेपालमा बालबालिकाको अवस्था कस्तो छ र उनीहरुको सवाङर्गिण विकास गर्न के गर्नुपर्छ भनेर हालसम्म सरकार तवरबाट कुनै ठोस कदम चालेको पाइन्न् ।

नेपालमा १६ वर्ष भन्दा कम उमेरका केटा वा केटीलाई बाल–बालिकाको सङ्ज्ञा दिइएको छ । त्यसैले बाल–बालिकालाई श्रमिक बनाउनु अवैधानिक, अनैतिक र समाज विरोधी कार्य हो । यति हुँदाहुँदै पनि गरिबीका कारण अधिकांश बाल–बालिकाहरू विभिन्न कलकारखाना, रेष्टुरेन्ट, होटलका साथ–साथै हुनेखाने व्यक्तिहरूका घरमा काम गर्न बाध्य छन् । पुस्तक, कापी र कलम च्यापेर विद्यालय जानुपर्ने बेलामा उनीहरू कामको थुप्रो बोकेर बाँच्न विवश छन् ।

गरिबीका कारणले बाल–बालिकालाई बाबु–आमा स्वयंले काम गर्न राखिदिने चलनले उनीहरूको शिक्षा, स्वास्थ्य, खाना, लुगाजस्ता आवश्यकताहरू पूर्ति गरिएको छैन । यदि, साच्चै नै बाल–बालिकाको हित र अधिकारका लागि काम गर्ने हो भने र बालअधिकार सुनिश्चित भएको समाज निर्माण गर्ने हो भने बाल–बालिकाको विकासकालागि भनिएका कुराहरू व्यवहारमा लागू गर्न आवश्यक छ । पछिल्लो समय सडक बालबालिकाको संख्या बढ्दै गएको छ । यसले उनीहरुलाई कसलतमा त फंसायो नै उनीहरु विभिन्न आपराधिक गतिविधिमा संलग्न हुने गरेकाले समाज पनि त्रसित बन्नु पर्ने अवस्थाको सिर्जना भएको छ । यो अवस्थामा राज्य सञ्चालन गर्नेहरुले गम्भिर बन्न आवश्यक छ ।

झापा सहित देशभर नै बालश्रम बढी रहेपनि बालबालिकाका क्षेत्रमा कृयाशिल संघसंस्थाहरुले झारा टार्ने काम मात्र गरेको पाइएको छ । बालबालिकाको क्षेत्रमा १५ प्रतिशत बजेट बिनियोजन भएपनि त्यो बजेट कहां प्रयोग हुन्छ भन्ने बालबालिकाले थाहा नै नपाउने गरेको पाइएको छ ।

बालबालिकाका क्षेत्रमा विभिन्न बालक्लबहरु नै दर्ता गरेर काम गरे पनि अझै उक्त क्लब तथा सरकारी, गैर सरकारी निकायको ध्यान सडक बालबालबालिकाहरु तर्फ गएको छैन् । धेरै बालबाललिकाहरु यस्तो अवस्थामा उचित हेरचहार तथा शिक्षादिक्षाको अभावमा विभिन्न आपराधीक क्रियाकलापमा लाग्ने गरेको र पछि उनीहरुले नै विभिन्न अनैतिक कामहरु गरेको प्रहरीको विभिन्न तथ्याङ्कले पुष्टि गरेको छ ।

बालबालिकाको क्षेत्रमा लाखौं रुपैंया बजेट छुट्याएपनि बालुवामा पानी हाले सरह भएपछि धेरै बालबालिका अझै पनि बालश्रम गर्न बाध्य भएका छन् । बालदिवसको दिन मात्र बालबालिको विषयमा चर्चा र परिचर्चा गर्ने त्यस पश्चात नत बालकालिको कुनै कुराले स्थान पाउछ न त उनीहरुको विषयमा जिम्मेवार निकायले ठाडो कान लगाउछ । त्यसैले राष्ट्रिय बालदिवस दिवसमा मात्र सिमित नबनोस् हरेक बालबालिकाको मुहारमा बालदिबसको झल्को आसोस्् । राष्ट्रिय बालदिवसको शुभकामना ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

entertainment

viagra ohne rezept aus deutschland viagra soft bnf amoxicillin amoxicillin and alcohol ampicillin vs amoxicillin

स्व. सकुन संग्रौलाप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जलि

viagra pillen kruidvat viagra tablets how does amoxicillin work alcohol and amoxicillin viagra online amoxicillin

Read more
ताजा अपडेट