बिर्तामोड । मेची राजमार्ग हुँदै यात्रा गर्ने अधिकांश यात्रुका लागि इलामको हर्कटे बजार तरकारी किनमेल गर्ने लोकप्रिय गन्तव्य बनेको छ। पहाडदेखि तराईसम्मका विभिन्न प्रकारका तरकारी र फलफूल एकै ठाउँमा पाइने भएकाले हर्कटे बजारले विशेष पहिचान बनाएको छ। धेरै यात्रुले यहाँ पहाडी क्षेत्रका ताजा र सस्ता कृषि उपज पाइने विश्वासका साथ किनमेल गर्ने गरेका छन्।
तर, पछिल्लो समय विशेषगरी झापा र आसपासका स्थायी उपभोक्ताबाट भने फरक गुनासो आउन थालेको छ। उनीहरूका अनुसार हर्कटेमा बिक्री हुने कतिपय तरकारीको मूल्य झापाको बिर्तामोडलगायतका बजारभन्दा महँगो पर्ने गरेको छ।
यसको एउटा प्रमुख कारण उत्पादन र आपूर्ति प्रणालीलाई मानिएको छ। इलामका विभिन्न गाउँमा उत्पादन हुने धेरैजसो तरकारी तराईका व्यापारीले बारीमै पुगेर ठेक्कामा खरिद गर्ने गरेका छन्। त्यसपछि ती तरकारी सिधै बिर्तामोड तथा अन्य तराईका थोक बजारमा ल्याइने भएकाले प्रतिस्पर्धात्मक मूल्यमा बिक्री हुने गरेको व्यापारीहरू बताउँछन्। फलस्वरूप, केही कृषि उपज हर्कटेभन्दा बिर्तामोडमै सस्तो पर्न थालेको देखिन्छ।
अर्कोतर्फ, हर्कटे बजारका अधिकांश ग्राहक स्थायी उपभोक्ताभन्दा पनि यात्रा गर्ने क्रममा किनमेल गर्ने यात्रु हुने भएकाले मूल्यमा एकरूपता नदेखिएको उपभोक्ताहरूको गुनासो छ। ‘पहाडको कोशेली’ भनेर सीमित परिमाणमा किन्ने यात्रुहरू मूल्यमा धेरै मोलमोलाइ नगर्ने प्रवृत्तिका कारण केही व्यापारीले बढी मूल्य लिने गरेको आरोपसमेत सुनिन थालेको छ।
यद्यपि, सबै व्यापारीले एउटै मूल्य निर्धारण गर्ने अवस्था भने छैन। उत्पादनको मौसम, ढुवानी खर्च, दैनिक आपूर्ति र गुणस्तरका आधारमा मूल्य फरक पर्न सक्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
उपभोक्ता अधिकारका क्षेत्रमा काम गर्ने सरोकारवालाहरूले भने लोकप्रिय बजार भएकैले मूल्य सूची अनिवार्य रूपमा प्रदर्शन गर्ने, नियमित बजार अनुगमन गर्ने तथा उपभोक्तालाई सही मूल्यमा कृषि उपज उपलब्ध गराउने व्यवस्था गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
पहाडको स्वाद र ताजापनका कारण चर्चित हर्कटे बजारले आफ्नो विश्वास कायम राख्न मूल्यमा पारदर्शिता र उपभोक्तामैत्री व्यापारिक अभ्यासलाई थप प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।
