झापा । अघि धुवाँ, ढुंगा र त्रासले ढाकिएको सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३ कप्तानगञ्जमा अहिले बिस्तारै जीवन फर्किन थालेको छ। केही दिनअघिसम्म बन्द रहेका पसलका सटर खुल्न थालेका छन्, सडकमा मानिसहरूको आवतजावत बढेको छ, तर प्रत्येक अनुहारमा अझै पनि घटनाको पीडा स्पष्ट देखिन्छ। गोली लागेर २४ वर्षीय ओमप्रकाश मेहताको मृत्यु भएको यो बस्ती अहिले एउटा साझा प्रश्नको उत्तर खोज्दै छ—’फेरि पहिलेजस्तै मिलेर बस्न सकिन्छ कि सकिँदैन?’
घटनास्थल पुग्दा हिन्दु र मुस्लिम दुवै समुदायका स्थानीयको स्वर एउटै सुनिन्छ। उनीहरू विगतको सहअस्तित्व फर्काउन चाहन्छन्। उनीहरूको माग पनि स्पष्ट छ—दोषीमाथि कानुनी कारबाही होस्, तर घटनाको बहानामा समुदायबीचको विश्वास नटुटोस्।
पूर्व संविधानसभा सदस्य मुगालाल मेहताका अनुसार कप्तानगञ्जमा यसअघि पनि सामान्य विवाद हुने गरेका थिए, तर ती संवादबाट समाधान हुने गर्थे। यसपटक भने अवस्था नियन्त्रणभन्दा बाहिर पुग्यो। उनका शब्दमा, गोली चलेपछि घटनाले दुःखद मोड लियो र त्यसपछि आक्रोश फैलियो। उनी अब न्यायसँगै दीर्घकालीन सामाजिक मेलमिलाप आवश्यक रहेको बताउँछन्।
स्थानीय मोहम्मद समिर मन्सुरी पनि विगतको सम्बन्ध जोगाउनुपर्नेमा जोड दिन्छन्। उनका अनुसार झगडाले कसैलाई फाइदा हुँदैन। सबै समुदायका मानिस फेरि पुरानै आत्मीयताका साथ बस्नुपर्ने समय आएको छ।
तफेजुल मन्सुरीको बुझाइमा घटनाको मूल कारणभन्दा त्यसपछि भएको राजनीतिक र सामाजिक उत्तेजनाले समस्या झन् जटिल बनायो। उनी भन्छन्, अपराधी जोसुकै भए पनि कानुनको कठघरामा उभिनुपर्छ, तर सम्पूर्ण समुदायलाई दोषी बनाउने प्रवृत्तिले समाजलाई थप विभाजित मात्र गर्छ।
कप्तानगञ्जका ज्येष्ठ नागरिकहरू पुराना दिन सम्झँदा भावुक हुन्छन्। उनीहरूका अनुसार केही दशकअघि एउटाको पर्व अर्को समुदायको पनि पर्वजस्तै हुन्थ्यो। शिव मन्दिरमा मुस्लिम समुदायका युवाले स्वतन्त्र रूपमा घण्ट बजाउने र मोहरममा हिन्दु समुदायका युवाले काँध थाप्ने परम्परा यहाँको सामाजिक सम्बन्धको प्रतीक थियो। उनीहरू अहिले त्यही विश्वास र सद्भाव पुनःस्थापित गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँछन्।
स्थानीयहरूका अनुसार सार्वजनिक जग्गासम्बन्धी विवाद, चाडपर्वका क्रममा बजाइने उत्तेजक गीत तथा धार्मिक भावनालाई असर गर्ने गतिविधिले पछिल्ला वर्षहरूमा तनाव बढाएको थियो। उनीहरूको भनाइमा एकअर्काको धर्म, संस्कृति र संवेदनशीलताको सम्मान नगरेसम्म दिगो शान्ति सम्भव हुँदैन।
यद्यपि बजार पूर्ण रूपमा सामान्य भइसकेको छैन। केही पसल अझै आधा खुलेका छन्। चोक–चोकमा सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाको सुरक्षा उपस्थिति कायमै छ। आगजनीका डाम र जलेका टायरका अवशेषले केही दिनअघिको हिंसाको सम्झना दिलाइरहेका छन्। विभिन्न राजनीतिक दल, नागरिक समाजका प्रतिनिधि तथा सरकारी टोलीको ओहोरदोहोर पनि जारी छ।
मृतक ओमप्रकाश मेहताको परिवार न्यायको प्रतीक्षामा छ। उनीहरूले घटनाको निष्पक्ष छानबिन र दोषीमाथि कारबाहीको माग गरेका छन्। तर उनीहरूको आग्रह अर्को पनि छ—अब फेरि कसैको घरमा यस्तो पीडा नदोहोरियोस्।
सरकारले गठन गरेको छानबिन समिति अहिले स्थलगत अध्ययनमा जुटेको छ। टोलीले पीडित परिवार, स्थानीय बासिन्दा तथा सुरक्षा निकायसँग छलफल गरिरहेको छ। यसबीच विभिन्न क्षेत्रबाट सामाजिक सद्भाव कायम राख्न संयमता अपनाउन अपिल भइरहेका छन्।
कप्तानगञ्ज अहिले बाहिरबाट हेर्दा शान्त देखिन्छ, तर त्यो शान्तिभित्र अझै धेरै प्रश्न, पीडा र आशा लुकेका छन्। स्थानीयको विश्वास छ—न्याय सुनिश्चित गर्न सकियो, राजनीतिक स्वार्थभन्दा सामाजिक एकतालाई प्राथमिकता दिइयो र संवादलाई निरन्तरता दिइयो भने कप्तानगञ्ज फेरि पहिलेकै सहिष्णु र सौहार्दपूर्ण बस्तीका रूपमा स्थापित हुन सक्छ। अहिले उनीहरूको एउटै कामना छ—घटनाको घाउ निको होस्, तर समाजको सम्बन्ध नटुटोस्।
यो समाचार तयार पार्न रातोपाटीलगायतका अनलाइन मिडियाहरुलाई श्रोत बनाइएको छ ।
