![](https://aamsanchar.com/wp-content/uploads/2024/08/suzuki-parbotsav.jpg)
![](https://aamsanchar.com/wp-content/uploads/2024/01/Eecohm__New__aa-1.gif)
![](https://aamsanchar.com/wp-content/uploads/2023/11/chapti.jpg)
![](https://aamsanchar.com/wp-content/uploads/2024/05/InShot_20240511_192513233.jpg)
वराहक्षेत्र- हरिया सागसब्जी फलफूल र तरकारी उत्पादन गर्दै आएका पानवारीका किसानहरू पछिल्लो समय सुपारी खेतीतर्फ आकर्षित भएका छन् । पानवारी, ठिंगाबारी क्षेत्रका किसानहरू पछिल्ला केही वर्षदेखि सुपारी खेतीबाट राम्रो आम्दानी लिन थालेपछि सुपारी खेतीतर्फ आकर्षित भएका हुन् ।
![](https://aamsanchar.com/wp-content/uploads/2024/08/manav-Finel.gif)
सुनसरीको धरान–६ स्थित पानबारी क्षेत्र सुपारी खेतीको लागि राम्रो उत्पादन हुने क्षेत्र बन्दै गएको कृषि ज्ञान केन्द्र सुनसरीका सूचना अधिकृत प्रवीणलाल श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार सुपारी खेती पानवारीपछि वराहक्षेत्रको प्रकाशपुर, चक्रघट्टी क्षेत्रमा बढी मात्रमा खेत हुने गरेको छ ।
हरिया सागसब्जी फलफूल तरकारी उत्पादन मात्र गर्दै आएको पानबारी, ठिंगाबारी क्षेत्रमा पछिल्लो समयमा वार्षिक ४० लाख रुपियाँ सम्मको सुपारी उत्पादन हुँदै आएको छ।
![](https://aamsanchar.com/wp-content/uploads/2024/08/birta.gif)
स्थानीय युवा कृषक विष्णु कुँवरले भन्नुभयो, ूजुट, कफी, उखु, केरा र सुन्तला जस्तै यो पनि नगदेबाली हो । रोपेको केही वर्षदेखि फल्ने र अरू बाली जस्तो मिहिनेत गर्न नपर्ने हुँदा किसानहरू सुपारी खेतीतर्फ आकर्षित हुन थालेका छन् ।ू
पानबारी क्षेत्रका अधिकांश किसानहरू सुपारी खेती गदै आएको स्थानीय जनप्रतिनिधि नारायण निरौलाले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार एउटा किसानबाट वार्षिक रुपमा सात हजारदेखि एक लाख रुपियाँसम्मको सुपारी बिक्री गर्दै आएका छन् । पानवारीको स्कुल डाँडाल लिम्बु चौरी लगायतका स्थानमा किसानहरूले व्यावसायिक रुपमा सुपारी उत्पादन गर्दै आएका छन् ।
सुपारीको बजार राम्रो भएकाले किसानहरू त्यसतर्फ आकर्षित भएका कृषि ज्ञान केन्द्र सुनसरीले जनाएको छ । सुपारीको प्रयोग व्यापारीहरूले रजनीगन्धा, मधु, पानमा हाल्न लगायत धार्मिक कार्यहरूको बढी प्रयोग हुँदै आएको छ । एक नम्बरी सुपारीबाट रजनीगन्धा र दुई नम्बरी सुपारीबाट मधु, पराग बनाइ व्यापारीहरूले बोटमै आएर सुपारी खरिद गर्दै आएका छन् । सुपारी धेरै समयसम्म टिकाउ हुने हुँदा किसानलाई समेत घाटा नहुने ज्ञान केन्द्र सुनसरीका सूचना अधिकृत श्रेष्ठ बताउनुहुन्छ ।
सुपारी उत्पादनमा नेपाल तेस्रो स्थानमा छ । सुपारी बढी भन्दा बढी उत्पादन गरेपनि बिक्री गर्न चिन्ता नहुने स्थानीय कृषक वसन्त न्यौपाने बताउनुहुन्छ । नेपालमा उत्पादित सुपारी व्यापारी मार्फत भारत र बङ्गालसम्म जाने गरेको छ । पहिला किसानहरूले घर आँगनमा सजाउनका लागि करेसाबारीमा सुपारी रोप्ने गरेका थिए । एक दशकदेखि किसानहरू सुपारी खेतीलाई बढाउँदै लगेको कृषक विष्णु कुँवर बताउनुहुन्छ । उहाँले चार कठ्ठा क्षेत्रफलमा सुपारी खेती गर्दै आउनुभएको छ । सुपारी उत्पादन हुने व्यावसायिक क्षेत्रको रुपमा पानबारी चिनिँदै गएको हो । पानबारी र वराहक्षेत्रमा दश निगाह भन्दा बढी क्षेत्रफमा सुपारी खेती हुँदै आएको छ ।
पानबारी र ठिंगाबारीका कृषकले सुपारी खेतीबाट राम्रो आम्दानी गर्दै आएको कृषि ज्ञानकेन्द्र सुनसरीले जनाएको छ । सुपारी खेतीको लागी पानवारी क्षेत्रको माटो उर्वर भएकाले खेती राम्रो हुँदै आएको छ । सुपारी खेतीको लागि गरम ओसिलो हावापानी भएको क्षेत्रमा खेती राम्रो हुने गरेको छ । पूर्वी नेपालको झापा, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी लगायत तराईका जिल्लाहरू सुपारी खेतीको लागी राम्रो मानिँदै आएको कृषि प्रविधिकहरु बताउँछन् । पछिल्लो समय तराईका जिल्लाहरूमा व्यावसायिक रुपमामै सुपारी खेती गर्ने कृषकहरू बढ्दै गएका छन् ।
किसानहरूले एक कठ्ठादेखि विगाहसम्म खेती हुँदै आएको हो । सुपारीको बोटसँगै किसानहरूले ल्वाङ, मरिज, पानको बिरुवा पनि रोपेर अतिरिक्त आम्दानी लिँदै आएका छन् । सुपारी खेती गर्ने कृषकहरूलाई सरकाले अनुदानको व्यवस्था गर्नुपर्ने किसानहरू बताउँछन् । सुपारीको व्यावसायिक खेती बढाउन किसानहरू लाई तालिम र अनुदानको व्यवस्था मिलाए पूर्वी नेपाल सुपारी खेतीको प्रमुख स्थान बन्ने कृषकहरू बताउँछन् ।