(पार्थ मण्डल)
भद्रपुर।
नेपाल–भारतको दशगजा नजिकै ३० बर्षअघि स्थापना गरिएको झापाको केचनास्थित एउटा सामुदायिक विद्यालयका शिक्षक भारतीय भूमि भएर विद्यालय जाने गरेका छन् । साविक केचना–६ हाल कचनकवल गाउँपालिका–४स्थित दीपेन्द्र प्राविको स्थापना २०४४ सालमा भएको हो ।
विद्यालय जाने बाटो अभावका कारण त्यस विद्यालयका शिक्षक छिमेकी राष्ट्र भारतीय भूमि प्रयोग गर्न बाध्य छन् । विद्यालय पढाउन जाने शिक्षक करिव एक किलोमिटर भारतीय सडकको सहारा लिँदै आइरहेका छन् । विद्यार्थीहरु भने खेतबारी र आलीको बाटो प्रयोग गरेर विद्यालय जाने गरेका छन् ।
विद्यालय नेपालमा तर सडक भने भारतको किसनगञ्ज जिल्लामा पर्ने कादो गाउँको । नेपालकै विद्यालय जाँदा भारतीय सुरक्षाकर्मीको अनुमति लिएर जानुपर्ने तीन दशकदेखिको पीडा छ, त्यस विद्यालयका शिक्षकलाई । शिक्षकहरु हिउँदमा त जसोतसो नेपालकै खेतबारी र आलीको प्रयोग गर्छन्, तर पानी परेपछि फेरी भारतीय सडकमै जानुपर्छ । बर्खाको तीन महिना त भारतकै भरमा विद्यालय जानुपर्छ ।
विद्यालयमा पिछडिएका गनगाई, राजवंशी, सन्थाल र मुस्लिम सुमदायका बालबालिका पठनपाठन गर्दै आइरहेका छन् । तीनवटा गाउँका बालबालिकाहरुको एक मात्र विद्यालय भनेकै दीपेन्द्र प्रावि हो । भारतीय सडक हँुदै विद्यालय आउन निकै समस्या परेको शिक्षक फूलमाया राजवंशीले बताइन् ।
‘सीमामा एसएसबीका जवान खटिएका हुन्छन्, सँधै सोधीखोजी गरेर हैरान बनाउँछन्, दुःख चाहि अहिलेसम्म दिएको छैन । तर विद्यालय आउने आफ्नै राष्ट्रको सडक नहँुदा हामीलाई सास्ती छ’– शिक्षक राजवंशीले भनिन् । गाउँमा विद्यालय नभएपछि बालबालिकाको शिक्षाका लागि स्थानीय हरिशचन्द्र गणेश र आमलाल गणेशले ५ कठ्ठा ३ धुर जमिन दान दिएपछि यस ठाउँमा विद्यालय स्थापना भएको हो ।
कुनै बेला तीन सय भन्दा बढी विद्यार्थीको चाप हुने विद्यालयमा हाल एक सय ५१ जना विद्यार्थी अध्ययनरत् रहेको विद्यालयका प्रधानाध्यापक शेषलाल राजवंशीले बताए ।
विद्यालयमा ४ चार स्थानीय, एक राहत, दुई बाल विकास र एक कार्यालय सहयोगी गरी ८ जना कार्यरत छन् । विद्यालयका प्राधानाध्यापक राजवंशीले भने– ‘विद्यालय स्थापना भएको ३० बर्ष भइसक्यो, हामी अहिले पनि भारतीय भूमि र खेतवारीको सहारामा आवतजावत गर्न बाध्य छांै ।’ विद्यालय आसपासमा स्थानीयको निजी जमिन छ, तर कसैले विद्यालय जाने सडक नबनाइदिएको उनले दुःखेसो पोखे । एक जना स्थानीयले सडक बनाउन जमिन दिने बताए पनि अर्को जमिन धनीले नमानेपछि बाटो बन्ने सपना देख्न पनि छाडेको उनको भनाइ छ ।
विद्यालयमा कुनै संरचना निर्माण गर्नुपर्दा सामग्री ल्याउन पनि त्यही भारतीय सडक नै प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ, त्यसलै विद्यालयको कुनै प्रगति हुन नसकेको प्रअ राजवंशीले बताए । शिक्षक पञ्चानन्दसिंह राजवंशीले अरुबेला खेतबारीबाटै हिँडेर विद्यालय आइपुग्छांै, केही शिक्षकको मोटरसाइकल छ, बर्खामा मोटरसाइकलमा चढेर आउँदा खेतीबारीबाट आउन सकिँदैन, त्यसबेला भारत नै जानुपर्ने हुन्छ– उनले भने । झट्ट हेर्दा नेपालको विद्यालय हो कि भारतको भनेर छुट्याउनै गाह्रो हुने दशगजाको विद्यालयको पीडा अहिलेसम्म झापाका सरोकारबाला निकायले बुझेको छैन ।
